Runy — 24 znaki Starszego Futharku

Starszy Futhark to alfabet, którym pisano w Skandynawii od II do VIII wieku. Wróżenie z run w dzisiejszej postaci ułożono dopiero w latach osiemdziesiątych XX wieku — piszemy o tym wprost, bo połowa sieci podaje ten system jako wikińską tradycję. Znaczenia są zwięzłe i rzeczowe, a 15 z 24 run ma odwrócenie zmieniające sens.

Pytaj o: krótkie pytania, rozstrzygnięcia, sprawy wymagające jednego zdania

Runy nie są talią i nie są wróżebne

Starszy Futhark to alfabet. Pisano nim w Skandynawii i na terenach germańskich mniej więcej od II do VIII wieku — na broni, na kamieniach nagrobnych, na grzebieniach i na patykach z zapisem długu. Dwadzieścia cztery znaki złożone wyłącznie z odcinków prostych, bo linii krzywej nie da się wyciąć wzdłuż słojów drewna.

Znamy inskrypcje, znamy nazwy znaków i znamy staroangielski, staronorweski oraz staroislandzki poemat runiczny, w którym każda runa dostaje dwie–trzy linijki opisu. Nie znamy natomiast żadnego opisu wróżenia z run. Jedyna wzmianka, na którą wszyscy się powołują, pochodzi z Germanii Tacyta z 98 roku i mówi o rzucaniu kawałków gałązki ze „znakami” — sto lat przed najstarszą znaną inskrypcją runiczną i bez ani jednego słowa o tym, co te znaki oznaczały.

Skąd wziął się system, którego tu używamy

Z 1982 roku. Ralph Blum wydał wtedy The Book of Runes, przypisał każdemu znakowi znaczenie wróżebne, wprowadził odwrócenia i dorzucił dwudziestą piątą, pustą runę, której w żadnym alfabecie nigdy nie było. Wszystko, co dziś w polskim internecie uchodzi za „wikińskie wróżenie z run”, wywodzi się z tej książki, a nie ze Skandynawii.

Piszemy o tym wprost, bo to jedyna uczciwa wersja. Nie odbiera ona runom wartości — system jest spójny, znaczenia są dobrze osadzone w poematach runicznych, a losowanie działa tak samo jak przy każdej innej metodzie. Odbiera im tylko metrykę, którą sprzedaje im połowa sieci. Dodajmy jeszcze, że pustej runy u nas nie ma: nasza pula ma dwadzieścia cztery znaki, wszystkie z alfabetu.

Trzy ósemki

Futhark dzieli się na trzy ósemki nazywane ættir, a ten podział jest naprawdę stary — potwierdza go kamień z Kylver z około 400 roku. Pierwsza ósemka opisuje sprawy dobytku i siły życiowej, od Fehu po Wunjo. Druga — próbę, konieczność i to, co przychodzi z zewnątrz, od Hagalaz po Sowilo. Trzecia — prawo, wspólnotę i dziedzictwo, od Tiwaz po Othalę.

W rozkładzie przewaga jednej ósemki mówi więcej niż pojedynczy znak. Trzy runy z ósemki Hagala oznaczają okres, w którym sprawy dzieją się Tobie, a nie przez Ciebie. Trzy z ósemki Tyra — sprawę, która rozstrzygnie się między ludźmi.

Odwrócenia: piętnaście z dwudziestu czterech

Dziewięć run jest symetrycznych i po obróceniu wygląda tak samo: Gebo, Hagalaz, Nauthiz, Isa, Jera, Eihwaz, Sowilo, Ingwaz i Dagaz. Nie mają odwrócenia i nie da się go zrobić nawet celowo. Jeśli gdzieś przeczytasz o „odwróconej Isie”, to znak, że autor rysował znaki z pamięci — Isa jest pojedynczą pionową kreską.

Pozostałe piętnaście run ma odwrócenie, które zwykle nie jest przeciwieństwem, tylko tą samą siłą działającą nie w porę albo przeciw pytającemu. Odwrócona Uruz to nie słabość, tylko siła obrócona przeciw sobie.

Czym różnią się od kart

Krótkością. Karta tarota opisuje sytuację i jej mechanizm; runa daje jedno słowo i jeden kierunek. To zaleta przy pytaniach, na które i tak znasz połowę odpowiedzi, oraz wtedy, gdy nie chcesz czytać trzech akapitów. Wada wychodzi przy sprawach zawiłych — runy nie mają czym opisać relacji rozpisanej na pięć pozycji.

Praktyczna wskazówka: jeśli pytanie zaczyna się od „dlaczego”, sięgnij po tarota. Jeśli od „czy” albo „co teraz” — runy odpowiedzą szybciej i bez owijania.