Dom

Sennik · Żywioły i miejsca

Dom

Dom we śnie to nie budynek, tylko Ty — tak czytała go i tradycja ludowa, i wszystkie senniki obce.

Opowiedz o tym śnie

Trzy pytania. Nie zwiększają trafności — zawężają, która z tradycyjnych interpretacji pasuje do Twojego snu.

Co się z tym działo?
Jaki był ton tego snu?
Kiedy się obudziłaś?

Co notuje tradycja

Dom rodzinny zapowiadał wiadomość od bliskich. Dom w budowie oznaczał zamiar, dom walący się kłopot w rodzinie. Pusty dom był znakiem osamotnienia, a obcy dom sprawy, w którą wchodzisz bez znajomości reguł. Rozróżniano też części: próg to granica, piec serce gospodarstwa, dach opieka.

Poza Polską

Zgodność jest tu wyjątkowa: senniki greckie, arabskie i zachodnie czytają dom jako obraz śniącego. Pokoje odpowiadają obszarom życia, piwnica temu, co ukryte, strych pamięci.

Co zmienia kontekst

Tradycja rozróżniała przypadki i często czytała je odwrotnie. Tam, gdzie żadnego rozróżnienia nie notuje, piszemy to wprost zamiast dopisywać wróżbę.

Dom z dzieciństwa

Wariant najczęstszy. Wskazuje na sprawę o starym rodowodzie — coś, co zaczęło się dawno i wciąż działa.

Nieznany pokój w znanym domu

Obraz odkrycia czegoś w sobie. W zbiorach polskich rzadki, w obcych powszechny — i to jeden z nielicznych przypadków, gdzie tradycja obca daje więcej niż rodzima.

Dom zniszczony albo walący się

Dom był w wierzeniach obrazem rodziny i gospodarstwa naraz, więc jego stan czytano jako stan tych dwóch rzeczy.

Przeprowadzka albo dom cudzy

Zmiana sposobu życia, nie adresu. Cudzy dom kierował sen do tamtej rodziny i do tego, co o niej myślisz.

Co dopisały senniki internetowe

Senniki mnożą tu materiały, kolory i piętra. Tradycja rozróżnia stan domu, jego znajomość i to, czy jest zamieszkany.

Gdzie to sprawdzić

Nie podajemy numerów stron, bo hasła piszemy z ogólnej znajomości polskiej etnografii, a nie przepisując zdania z konkretnych akapitów — przypis stronicowy byłby fałszywą precyzją. Poniżej prace, w których ten materiał jest zebrany i w których można go zweryfikować.

  • Oskar Kolberg, Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, tańce i melodie, 1857–1890 Trzydzieści trzy tomy zapisów terenowych z całej Polski. Podstawowy zbiór, w którym notowane są gusła i przesądy — także senne.
  • Kazimierz Moszyński, Kultura ludowa Słowian, t. II: Kultura duchowa, 1934 Praca porządkująca słowiańskie wierzenia, w tym wróżebne odczytywanie snów i znaków. Pokazuje, co jest wspólne Słowiańszczyźnie, a co lokalne.
  • Jerzy Bartmiński (red.), Słownik stereotypów i symboli ludowych, wydawany od 1996 Współczesne opracowanie ludowej symboliki, hasło po haśle, z przypisami do źródeł. Najlepsze miejsce, żeby sprawdzić pojedynczy symbol.
  • Artemidoros z Daldis, Oneirokritika (Rozważania o snach), II w. n.e. Najstarszy zachowany sennik europejski i źródło większości wykładni, które nazywamy „greckimi”.
  • tradycja przypisywana Ibn Sirinowi, Tafsir al-ahlam (Wykład snów), od VIII w. Podstawa sennika arabskiego i bliskowschodniego. Autorstwo jest sporne — to raczej narosła tradycja niż jedna książka.

Inne sny — żywioły i miejsca

Sen pokazuje obraz. Karty odpowiadają na pytanie

Jeśli ten sen wraca, to zwykle znak, że sprawa jest otwarta. Rozkład pozwala zapytać o nią wprost.

Tarot — 3 karty